De wekker gaat vroeg, de zon is nog niet op en je geniet van die eerste slok water of koffie voor de dag begint.
Je hebt je voorgenomen om te vasten. Maar dan begint de dag en borrelen er vragen op. Mag ik per ongeluk slikken?
Wat als ik een pilletje moet innemen? En hoe zit het met ruzie maken?
Vasten is meer dan alleen niet eten en drinken; het is een test voor je geduld, je wilskracht en je karakter.
In dit artikel lees je precies wat je vasten breekt en wat niet, zodat je met een gerust hart en een zuiver gevoel de dag doorkomt.
Laten we beginnen met de meest voor de hand liggende regels. Tijdens het vasten, van zonsopgang (Fajr) tot zonsondergang (Maghreb), mag je niets eten en niets drinken. Dit klinkt simpel, maar er zitten wel wat nuances aan vast die handig zijn om te weten.
Dit zijn de duidelijke 'no-go's'. Het gaat hier om alles wat de maag vult of de dorst lessen kan.
Eten en drinken bewust verboden
Denk aan een broodje, een kom soep, een slok frisdrank of zelfs een slok water om je mond te spoelen. Als je het bewust doorslikt, breekt het je vast.
Ook het roken van een sigaret of een vape valt hieronder. Nicotine en rook komen via de longen in je bloed en maag, wat het vasten ongeldig maakt. Het idee achter deze regel is simpel: je lichaam moet een pauze krijgen van de spijsvertering.
Per ongeluk doorslikken: wat nu?
Je bent je tanden aan het poetsen en je slikt per ongeluk een beetje water in.
Of je bent aan het koken en proeft per ongeluk een sausje. Geen paniek! In de islamitische leer wordt onderscheid gemaakt tussen bewust en onbewust handelen. Als je het echt vergeet en per ongeluk doorslikt, breekt dit je vast niet. Je hoeft je hier niet schuldig over te voelen.
Zodra je je realiseert wat er is gebeurd, spoel je je mond even uit en ga je verder. De intentie is hierbij cruciaal. Je vast blijft geldig zolang je er bewust voor kiest om je aan de regels te houden.
Soms is het noodzakelijk om je vasten te verbreken, niet uit luiheid, maar uit noodzaak. Gezondheid gaat voor op alles.
De islamitische wetgeving is hier gelukkig heel duidelijk over en biedt praktische oplossingen.
Medicijnen en medische ingrepen
Wat als je ziek bent en medicijnen moet innemen? Als je de pil kunt doorslikken met water, breekt dit het vast. Maar er zijn alternatieven.
Veel medicijnen zijn ook verkrijgbaar als injectie, neusspray, zalf of oogdruppels. Deze middelen komen niet direct in de maag terecht en worden over het algemeen niet gezien als een breuk van het vasten.
Raadpleeg bij twijfel altijd een arts. Als je ziek bent en vasten je zwakker maakt of je herstel vertraagt, ben je niet verplicht om te vasten. Je mag de gemiste dagen later inhalen wanneer je weer beter bent. Voor vrouwen zijn er een aantal biologische processen die een directe impact hebben op het vasten.
De specifieke situatie voor vrouwen
Tijdens de menstruatie of na een bevalling (nifas) is vasten niet toegestaan.
Dit is niet een kwestie van zwakte, maar een religieuze verplichting om het lichaam rust te gunnen. Je mag deze dagen later inhalen. Tijdens de zwangerschap en het geven van borstvoeding ligt het iets genuanceerder.
Hoewel het vasten in principe verplicht is, staat de veiligheid van moeder en kind voorop. Als een arts adviseert niet te vasten, is het toegestaan om niet te vasten en de dagen later in te halen of een vergoeding (fidyah) te betalen.
Er doen veel verhalen de ronde over wat wel en niet mag.
Sommige dingen zijn verboden omdat ze je spirituele staat aantasten, maar ze breken het vasten fysiek niet. Laten we een aantal misverstanden uit de wereld helpen.
Ademen, ruiken en douchen
Je hoeft je geen zorgen te maken over normale lichaamsfuncties. Ademen breekt het vasten niet, ook niet als je per ongeluk een stofje inademt. Ook douchen, baden of zwemmen mag gewoon. Het water komt immers niet in je maag terecht.
Zelfs het ruiken van lekker eten of parfum breekt je vasten niet, ook al kan het je wel verleiden.
Spuiten en druppels
Je ogen en neus zijn geen ingangen naar je maag. Een veelgestelde vraag is of een injectie of een infuus het vasten breekt. Volgens de meeste geleerden is een injectie (bijvoorbeeld voor diabetes of een vaccinatie) toegestaan en breekt deze het vasten niet, omdat het niet via de spijsverteringsweg gaat.
Hetzelfde geldt voor oogdruppels of neusspray, mits je het water niet in je keel doorslikt. Dit maakt het leven voor mensen met chronische aandoeningen een stuk makkelijker tijdens de vastenperiode.
Vasten is niet alleen een fysieke test, maar ook een mentale en spirituele. Het doel is om je dichter bij God te voelen en je karakter te verbeteren.
Daarom zijn er handelingen die, hoewel ze je maag niet vullen, wel de essentie van je vasten kunnen aantasten.
Boosheid, liegen en roddelen
Een veelgehoord advies is dat iemand die vast, niet moet vloeken, schelden of ruzie maken. Is dit waar? Volgens de meeste interpretaties breekt boosheid je vasten fysiek niet, maar het vernietigt wel de beloning ervan. Het doel van vasten is zelfbeheersing.
Als je je tijdens het vasten laat meeslepen door woede of leugens, heb je het spirituele voordeel grotendeels gemist. De profeet Mohammed heeft ooit gezegd dat wie niet stopt met liegen en slecht handelen, God niet nodig heeft voor het stoppen met eten en drinken.
Overmatig masturberen
Het is dus zaak om je gedrag in de gaten te houden. Een ander delicaat onderwerp is seksuele gemeenschap en masturbatie. Seksuele gemeenschap breekt het vasten direct en vereist een rituele reiniging (ghusl) voordat het vasten de volgende dag kan worden hervat. Masturbatie (zonder ejaculatie) breekt het vasten volgens de meeste geleerden niet, maar ejaculatie wel.
Dit is een handeling die de spirituele zuivering onderbreekt. Het is belangrijk om hier openhartig over te zijn naar jezelf toe: het doel van vasten is ook je begeerten temmen.
Het vasten wordt vaak bemoeilijkt door de wereld om ons heen. Vooral in een samenleving waar niet iedereen vast, is de sociale druk soms groot.
Verleidingen op de werkvloer
Stel je voor: je bent op je werk en collega's bestellen een uitgebreide lunch. De geur van vers brood en koffie waait door de kamer. Zien eten breekt je vasten niet, maar het kan je wilskracht flink op de proef stellen.
Het is belangrijk om je focus te verleggen. Gebruik deze momenten om even een rustige wandeling te maken of je te concentreren op je ademhaling.
De kracht van de gemeenschap
Sociale druk om mee te eten is vervelend, maar je hoeft je niet te verantwoorden.
Een simpele "ik eet later" is vaak voldoende. Aan de andere kant kan sociale interactie ook helpen. Het delen van de ervaring met andere vastenden, of het nu gaat om de voorbereiding van de Suhoor (voedsel voor zonsopgang) of de Iftar (maaltijd bij zonsondergang), versterkt het gevoel van gemeenschap. Samen vasten maakt het makkelijker en leuker. Het is een periode van saamhorigheid, waarin je elkaar steunt in plaats van elkaar verleidt om te zondigen.
Wat als je per ongeluk of bewust je vasten breekt? Lees hier wat je vasten wel en niet breekt, en onthoud: het is belangrijk om niet in paniek te raken of jezelf te straffen met schuldgevoelens.
De islam is een praktische en barmhartige godsdienst. Als je per ongeluk eet of drinkt, ga je gewoon verder met je vasten. Er is niets aan de hand.
Als je het bewust doet, bijvoorbeeld omdat je het niet meer trekt of uit boosheid, dan weet je dat je de vasten hebt gebroken.
Je hoeft niet meteen de hele dag in te halen, maar je moet wel berouw tonen en de rest van de dag stoppen met vasten. De gemiste dag vul je later in. Het gaat erom dat je je fout erkent en je intentie voor de volgende dag weer zuiver maakt. De Ramadan is een marathon, geen sprint.
Er zijn 29 of 30 dagen om je doel te bereiken. Een enkele misstap definieert je niet; je reactie erop wel. Door bewust te zijn van de regels, maar ook met een beetje zelfcompassie, kun je een vruchtbare vastenperiode tegemoet gaan.
Wat brengt je vasten in gevaar?
Tijdens het vasten mag je geen enkel voedsel of drankje binnenkrijgen, van zonsopgang tot zonsondergang. Dit omvat het bewust doorslikken van water, het roken van een sigaret of het proeven van een sausje – alles wat je maag vult of je dorst lessen.
Wat als ik per ongeluk iets doorslik tijdens het vasten?
Het is belangrijk om je bewust te zijn van deze regels. Als je per ongeluk iets doorslikt, zoals water tijdens het poetsen van je tanden, is dat geen probleem. De islamitische leer houdt hier rekening mee.
Mag ik medicijnen innemen tijdens het vasten?
Zolang je het bewust vergeet en er niet op uit bent om te breken met je vasten, is het niet als een breuk van je vasten beschouwd.
Wat wordt er precies genoemd als iets het vasten kan breken?
Spoel je mond gewoon uit en ga verder. Als je medicijnen kunt doorslikken met water, dan breekt dit je vast niet. Er zijn echter ook medicijnen beschikbaar in andere vormen, zoals injecties, neusspray, zalf of oogdruppels. Deze middelen komen niet direct in je maag terecht en worden over het algemeen niet gezien als een breuk van je vasten.
Wat kan Allah niet vergeven?
Raadpleeg altijd een arts als je twijfelt. De islamitische leer noemt in het begin van de Ramadan dat eten, drinken en geslachtsgemeenschap de zaken breken die het vasten kunnen verbreken.
Naast deze duidelijke punten worden ook andere zaken door de boodschapper van Allah (vrede zij met hem) genoemd in zijn Soennah die het vasten kunnen verbreken. Het artikel focust zich op wat wel en niet het vasten kan breken. Het concept van wat Allah niet vergeeft, wordt niet besproken in dit specifieke artikel. Het is belangrijk om te onthouden dat vasten een spirituele oefening is en de intentie centraal staat.